T.C.

İSTANBUL VALİLİĞİ

Defterdarlık Usul Gelir Müdürlüğü

Sayı     :B.07.4.DEF.0.34.20./ VUK-1/229-11470                                        18/05/2005*3967

Konu   :Satıcı adına aracı firmanın müşteriden  pos makinası ile yapacağı tahsilatların  karşılığında belge düzenlenip düzenlenmeyeceği hk.

                                               …………………………………………

İlgi : ……………….tarihli dilekçeniz.

            İlgide kayıtlı dilekçenizde, ikinci el araba alım-satımı yapmakta olduğunuz, bazı araçları konsinye sözleşmesi yaparak komisyon karşılığında sattığınız ve satış sonrası araç sahibinin alıcıya satış faturası kestiği, firmanızında araç sahibine komisyon hizmetinden dolayı elde ettiği kazanç karşılığında komisyon faturası kestiği belirtilerek, araç satışı tahsilatının şirketinizce pos makinası kullanılarak taksitlere bölünmesi ve banka hesabınızdan araç sahibine transfer edilmesi halinde faturanın şirketinizce kesilmeyecek olmasının Vergi Usul Kanunu uyarınca sakıncalı olup olmadığı hususunda görüş talep edilmektedir.

            Bilindiği üzere, konsinye işlemi bir işletmenin daha önceden tespit edilen bir fiyatla ya da günün koşullarına göre satılmak üzere diğer bir işletmeye mal göndermesi işlemidir.

            Malı gönderen tüccar veya işletmeye konsinyatör, malı satmak üzere teslim alan tüccar veya işletmeye de konsinye denmektedir.

            Malın konsinyeye teslimi satıştan çok bir emanet işlemi niteliğindedir. Çünkü malın mülkiyeti, konsinye tarafından satılıncaya kadar konsinyatör üzerinde kalmaktadır. Esas itibariyle konsinyenin görevi, malın satışına aracılık yapmaktır.

            Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 230’ncu maddesinin 5 numaralı fıkrası uyarınca, satılan malların alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcısı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde de alıcısının taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması gerekmektedir.

            Ayrıca malın, bir mükellefin birden çok işyerleri ile şubeleri arasında taşınması veya satılmak üzere bir komisyoncu veya diğer bir aracıya gönderilmesi halinde de malı gönderen tarafından sevk irsaliyesinin düzenlenmesi gerektiği aynı bentte hükme bağlanmıştır.

            Anılan bent hükmünden de anlaşılacağı üzere, sevk irsaliyesi ticari mal hareketinin izlenmesi için düzenlenen bir belgedir.

            Bu itibarla konsinye malın konsinyatör tarafından konsinyeye gönderilmesi halinde sevk irsaliyesinin konsinyatör tarafından, konsinyenin taşıması veya taşıttırması halinde ise konsinye tarafından konsinye işlemi ile sevk edildiğine ilişkin açıklama yapmak suretiyle tanzim edilmesi gerekmektedir.

            Aynı kanunun 231’nci maddesinin 5 numaralı bendinde, “Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.” denilmektedir.

            Öte yandan, konsinyasyon suretiyle satışının yapılacağı konsinyatör ile konsinye arasında yapılan yazılı bir sözleşme ile belirlenen konsinye malın satılması halinde bu satış işlemine ait belgenin, malı satan konsinye tarafından gerçek satış bedeli üzerinden malın alıcısına düzenlenmesi, konsinyatöründe konsinyeye kendi sattığı bedel üzerinden fatura düzenlemesi ve yapılan bu işlemlere ilişkin kayıtların Vergi Usul Kanununun 219’ncu maddesinde belirlenen süre içerisinde kayıtlara intikal ettirilmesi gerekmektedir.

            Buna göre; konsinye satış yapılabilmesi için taraflar arasında (konsinyatör ile konsinye) yazılı bir sözleşme bulunması, konsinye malın sevki ve satışının da yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yapılması gerekmekte olup, konsinye sözleşmesi ile teslim aldığınız ve satışını gerçekleştirdiğiniz araçlar için konsinye olarak gerçek satış bedeli üzerinden malın alıcısına fatura düzenlemeniz gerekmekte olup, malın satıcısının ise gerçek usulde gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti ya da gerçek usulde serbest meslek erbabı olması halinde konsinyatör olarak kendi sattığı bedel üzerinden tarafınıza fatura düzenlemesi gerekmektedir. Konsinyatörün vergi mükellefi olmaması halinde de, araç satışından elde ettiği bedel üzerinden tarafınızdan düzenlenecek gider pusulasını imzalamak suretiyle satışın belgelendirileceği ve bu gider pusulasındaki tutara gelir stopaj ve katma değer vergisi hesaplanacağı tabiidir.

            Ancak malı teslim almadan aracı olarak yaptığınız satışların tahsilatında ise sadece firmanızın aldığı komisyon bedeli için fatura düzenlemeniz gerekmekte olup, pos makinesinden konsinyatör adına yaptığınız tahsilatlar için fatura düzenlemeniz gerekmemekte olup; satıcının gerçek usulde gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti ya da gerçek usulde serbest meslek erbabı olması halinde satılan aracın gerçek bedeli üzerinden alıcı adına fatura düzenlenmesi gerekmektedir.