|
VERGİ UYUŞMAZLIKLARI VE ÇÖZÜM SÜRECİ GENEL AÇIKLAMALAR Bilindiği gibi, Türk Vergi Sistemi, ağırlıklı olarak beyan esasına dayanmakladır. Beyan esasında, vergi matrahının en doğru şekilde ancak vergi mükellefi olan kişi tarafından saptanabileceği kabul edilmektedir. Beyan edilen matrahın gerçeğe uygun olup olmadığı da, vergi incelemesi başta olmak üzere, çeşitli yöntemlerle denetlenmekte ve bu denetimler sonucu ortaya çıkan gelişmelere güre de,vergi uyuşmazlığı doğabilmektedir. I - VERGİ İNCELEMESİ Vergi Usul Kanununa göre vergi incelemesinden maksat “ ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır.” İncelemeye yetkili olanlar tarafından gerek görüldüğü takdirde inceleme, işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin fiili envanterinin yapılmasına ve beyannamelerde gösterilmesi gereken unsurların incelenmesi şeklinde de yapılabilir.
İncelemeye yetkili olanlar kanun maddesinde aşağıdaki şekilde sayılmıştır. c. İlin en büyük mal memuru, d. Vergi Denetmenleri, e. Vergi Denetmen Yardımcıları, f. Vergi Dairesi Müdürleri, g. Maliye Müfettişleri, h. Maliye Müfettiş Muavinleri. i. Gelirler Kontrolörleri, j. Stajer Gelirler Kontrolörleri, k. Gelirler Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanlar. Vergi incelemesi, yapanlar, yanlarında memuriyet sıfatlarcı ve 'inceleme yetkisini gösteren fotoğraflı resimli bir belge bulundururlar ve gittikleri yerde işe başlamadan evvel bu vesikayı ilgililere gösterirler. Vergi Usul Kanununa göre ve diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişiler vergi incelemesine tabidirler. Vergi incelemesinin ne zaman yapılacağının önceden haber verilmesi zorunlu değildir. İnceleme, İçerisinde bulunan hesap dönemi de dahil olmak üzere, tarh zamanaşımı süresi sonuna kadar her zaman yapılabilir. Daha önce inceleme yapılmış veya matrahın re'sen takdir edilmiş olması yeniden inceleme yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın ikmaline engel değildir. İnceleme esas itibarı ile işyerinde yapılır. İşyerinin müsait olmaması, ölüm, işi terk vb. gibi durumlarda mükellef ve vergi sorumlusunun istemesi halinde inceleme dairede yapılabilir. Bu takdirde defter ve belgeler bir yazı ile mükelleften isten ir. Haklı bir sebep gösterenlere, defter ve belgelerin daireye_götürtülmesi_için_ek süre verilir. İncelemede uyulacak Vergi incelemesi yapanlar, yaptıkları inceleme sırasında aşağıdaki esaslara uymaya mecburdur. 1. İncelemeye tabi olana, inceleme konusunu işe başlamadan önce açıklarlar. 2. Nezdinde inceleme yapılanın izni olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapamazlar veya buna devam edemezler.(Tutanak düzenlenmesi ve emniyet tedbirleri alınması hariç) 3. inceleme bitince, bunun yapıldığını gösteren bir vesika ne/dinde İnceleme yapılana verilir. İnceleme esnasında gerek görülen hallerde, vergilendirme ile ilgili olaylar ve hesap durumları ayrıca tutanaklar ile tespit ve tevsik olunabilir. İlgililerin İtiraz ve açıklamaları varsa bunlarda tutanağa geçirilir. Bu şekilde hazırlanan tutanağın birer suretinin inceleme yapılan kimseye bırakılması mecburidir. İlgililer tutanakları imzalamaktan çekindikleri takdirde tutanakta konu edilen olaylar ve hesap durumlarını ihtiva eden defter ve belgeler, nezdinde inceleme yapılanın rızasına bakılmaksızın alınır ve inceleme neticesinde tarh edilen vergiler ve kesilen cezalar kesinleşinceye kadar geri verilmez. İlgililer her zaman bu tutanakları imzalayarak defter ve vesikaları geri alabilirler. Ancak bu defterlerin suç delili olmaması şarttır. Defter ve belgelerin muhafaza altına alınmış olması, süresi gelen vergi beyannamelerinin verilmesi ödevini kaldırmaz. Mükellef beyannamesini tanzim için gerekli bilgileri defter ve vesikalardan çıkarabilir. Mükellefin bu konudaki yazılı isteği yetkililerce derhal yerine getirilir.(V.U.K. Md. 144/3)
Defter ve belgelerin muhafaza altına alındığı tarihten, vergi beyannamesinin verileceği tarihe kadar olan süre bir aydan az ise beyanname vermesi süresi kendiliğinden bir ay uzar ve ek süre bu müddetin sonundan başlar. (Y.U.K.. Md. 144/4) Arama neticesinde alınan defter ve belgeler üzerindeki incelemeler en geç üç ay içinde bitirilerek sahibine bir tutanakla geri vcriliv.İncelemenin haklı sebeplere binaen üç ay içerisinde bitirilmesine imkan olmayan hallerde sulh yargıcının vereceği karar üzerine bu süre uzatılabüir(V.ü.K- Md. 145)
Uzlaşma sağlanamadığı durumlarda, dava açma süresi bitmiş veya 15 günden az kalmış ise mu süre tutanağın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün olarak uzar.(V.U.K, ek madde 7) B - VERGİ UYUŞMAZLIKLARININ DAVA YOLU İLE ÇÖZÜMLENMESİ Vergi davalarında Vergi Mahkemeleri Genci Yetkili 1. derece mahkemeleridir. Vergi Mahkemeleri aşağıdaki konular ile ilgili davalara bakar. 1. Genel Bütçeye dahil kurumlar, İl Özel idareleri,Belediye ve Köylere ait vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelerine ilişkin davalar. 2. Amme Alacaklarının Tahsili U.H.K.'nun uygulanmasına ilişkin davalar. 3. Diğer Kanunlarla verilen işleri çözer. Vergi Mahkemelerinde dava konusu yapılamayacak işlemler 1. Üzelgeler (Muktezalar), 2. Genel Tebliğ, İç Genelge ve Genel Yazılar, 3. Vergi İnceleme Raporu, 4. Vergi Dairesi yazısıyla Zarar Mahsubu, Yatın m İndirimi.Kdv İndirimi ve benzeri indirimlerin yapılamayacağının yada tutarının azaltıldığının bildirilmesi, 5. Gecikme zammının ya da vergi borcunun ödenmesinin istenmesine ilişkin yazı. 6. Re"sen mükellefiyet tesisi Vergi Davasının Tarafları: Vergi Davası Açabilecek Olanlar 1. Mükellefler ve adına vergi cezası kesilenlerde dava açmaya kimin yetkili olduğu : Mükellefin gerçek kişi olması durumunda dava kendisi veya avukat olan vekili tarafından açılabilir,Ancak vekilin mutlaka avukat olması gereklidir.Vergi davasının avukat olmayan vekil tarafından açılması durumunda dava dilekçesi reddeailir.AjKak vergi davasının mükellefin kendisi veya bir avukat aracılığı ile 30 gün içinde açılabileceği bir kararla mükellefe tebliğ edilir.MükeUefm küçük yada kısıtlı olması durwnunda, vergi davası bunlar adına kanuni temsilci veya kanuni temsilcinin vekil olarak tayin edeceği avukat aracılığı ile açılır.Tüzel kişilerde ise dava kanunî temsilciler (Müdür.yönetim kurulu) tarafından açılır. 2. Vergi Daireleri, 3. Belediyeler. 4. Diğer Kuruluşlar
Dava Açma
Süresi
Dava açma süresinin son günü, adli tatile rastlar İne dava açma süresi adli tatilin sona erdiği tarih olan 6 Eylül gününden itibaren 7 gün süreyle yani 12 Eylül günü mesai bitimine kadar uzar.
Özel Dava Açma Süreleri 1. Vergi Usul Kanununda Yer Alan Özel Dava Açma Süreleri a. Bina metrekare maliyet bedellerinin tespitine karşı, Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği, resmi gazetede ilan tarihini izleyen 15 gün içerisinde, b. Takdir komisyonlarının arsa m2 maliyet tespitine karşı İl ve İlçe ticaret odaları, ziraat odaları, mahalle ve köy muhtarları 15 gün içerisinde vergi mahkemelerine dava açabilirler. Vergi mahkemelerinin bu konudaki kararlarına karşı 5 gün içinde Danıştay'a temyiz, başvurusu yapılabilir, c. Uzlaşma sağlanamadığı durumlarda, dava açma süresi bilmiş veya 15 günden az kalmış ise bu süre tutanağın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün olarak uzar. 2. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda Yer alan Özel Dava Açma Süreleri a. Ödeme Emrine muhatap olanların ödeme enirine karşı, b. Haklarında ihtiyati haciz uygulananların haczin sebebine, c. İhtiyati tahakkuk üzerine, ihtiyati haciz uygulamasına muhatap olanların ihtiyati tahaakkuk miktarına ve sebebine karşı açacakları davalarda dava açma süresi 7 gündür. İlanen Tebliğde dava açına süresi: İlanen tebliğde, ilan tarihinden başlayarak (ertesi günden değil) bir ayın sonunda tebliğ yapılmış sayılır. Tebliğin yapılmış sayıldığı günü, izleyen tarihten başlayarak ta dava açma süresi işlemeye başlar. Dava açma süresi geçtikten şuura yapılan düzeltme istemi beş yıllık zaman aşımı süresince istenebilir. 1. Düzeltme Talebi vergi dairesince kabul edilir ise ihtilaf sonuçlanır. 2. Düzeltme Talebi vergi dairesince red edilir ise, şikayet yolu ile red kararının
tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde Maliye Bakanlığı ’na müracaat
edilir, Dava Dilekçelerine İlişkin Bazı Özellikli Durumlar 1. Dilekçe Sayısı ve Ekleri: Dava dilekçesinin, karşı taraf sayısından bir örnek fazla olacak şekilde hazırlanması gerekir. Tüzel kişiler adına dava açıldığında, dava açanın yetki belgesinin, avukat aracılığı ile dava açıldığında ise vekaletnamenin mutlaka dilekçe ekinde verilmesi gerekir. Vergi ve Ceza ihbarnamelerine ait fotokopilerin dilekçeye eklenmesi zorunlu olmamakla birlikte. eklenmesi faydalı olacaktır. Dİlekçede belirtilen belgelerin, bazsı yasa, tüzük, yönetmelik ve Genel Tebliğ ile emsal yargı kararlarına ait fotokopilerinde eklenmesi mahkemenin işini kolaylaştırmak ve yargılamayı hızlandırmak bakımından yararlıdır. Dilekçenin bütün örneklerinin imzalanması gerekir. 2.Dilekçenin Posta İle Gönderilip Gönderilemiyeceği : İdari Yargılama Usulü Kanunu 'nün 6. maddesinde, dilekçelerin ilgili mahkeme veya dilekçenin verileceği diğer yerlere verilmesi üzerine, harç ve posta ücretlerinin alınmasından sonra deftere kaydedileceği ve davanın bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır.Posta yolu ile dava dilekçelerinin gönderilmesine bir engel bulunmamakla birlikte, dilekçe iadeli taahhütlü olarak dahi gönderilse.dava açma süresinden sonra mahkemeye ulaşması halinde dava açma hakkım düşürebilmesi ihtimali her zaman vardır.
VERGi MAHKEMESi KARARLARNA KARŞI KANUN YOLLARl 1. İtiraz yolu ile bölge idare mahkemesine başvurmak. 2. Temyiz yolu ile Danıştay 'a başvurmak. 3. Kanun yararına bozma. 4. Kararın diizeltilmesi 5. Yargilamanın Yenilemnesi Not: Dava Süreleri ve konu ile ilgili bazi tablolar ekte sunulmuştur. Faydalı olmasi dileklerimizle...
|